Территориальные особенности развития прибрежных микрорайонов Балтийского региона
DOI:
https://doi.org/10.17059/2019-1-11Ключевые слова:
притяжение моря, Балтийское море, Балтийский макрорегион, приморское положение, прибрежный микрорегион, освоенность территории, плотность населения, динамика развития, транснациональный регион, территориальные различияАннотация
Активное взаимодействие между странами, регионами, хозяйствующими субъектами, общественными организациями, жителями территорий, прилегающих к Балтийскому морю, обусловило формирование и развитие транснационального социально-экономического макрорегиона. Балтийский (макро)регион - один из наиболее сформировавшихся международных регионов, которые являются следствием регионализации, усилившейся в ходе глобализации. Одновременно его создание - следствие «притяжения моря» как фактора, воздействующего на пространственные особенности расселения и территориальной организации экономики. В научной литературе этот фактор размещения рассматривается, прежде всего, в качестве общей тенденции, тогда как имеются большие географические различия его действия. Проявление этого фактора на Балтике изучено недостаточно. В данной статье на основе опубликованных статистических материалов проведен микрорегиональный анализ соотношения уровня и темпов развития расселения и хозяйства прибрежной зоны и остальной территории Балтийского региона. Использованы экономико-статистические и картографические методы. В качестве индикаторов, характеризующих изучаемый объект, использованы плотность и динамика численности населения, душевое производство ВРП и динамика ВРП. Период исследования - 2005-2016 гг. Полученные результаты позволяют выявить особенности процесса «притяжения моря» на микроуровне в разрезе стран (меньшее влияние этого фактора в России, Германии и Польше, большее - в остальных странах региона), выявить внутри стран прибрежные микрорегионы с разным соотношением «морского фактора» в их развитии. Обнаруженные закономерности могут быть использованы на практике при разработке национальных документов стратегического и территориального планирования, а также совместных международных документов пространственного планирования в Балтийском регионе.Библиографические ссылки
Pilyasov, A. N. (2010). Arkticheskoe Sredizemnomore: predposylki formirovaniya novogo makroregiona [Arctic Mediterranean: preconditions for shaping a new macroregion]. ECO, 12, 54–75. (In Russ.)
Mechnikov, L. I. (2013). Tsivilizatsiya i velikie istoricheskie reki [Civilization and the great historical rivers]. Moscow:
Iris Press, 320. (In Russ.)
Gogoberidze, G. G. (2007). Kompleksnoe regionirovanie primorskikh territoriy Mirovogo okeana [Complex regionalization of the World Ocean coastal territories]. St. Petersburg: RSHU, 396. (In Russ.)
Druzhinin, A. G. (2016). “Morskaya” sostavlyayushchaya Rossiyskoy obshestvennoy geografi i: traditsii i novatsii [“Maritime” Component in the Russian Human Geography: Traditions and Novations]. Izvestiya Rossiiskoi Akademii Nauk. Seriya Geografi cheskaya, 6, 7–16. (In Russ.)
Mogilevkin, I. M. (2005). Transport i kommunikatsii: proshloe, nastoyashchee, budushchee [Transport and communications: past, present, future]. Moscow: Nauka, 357. (In Russ.)
Mironenko, N. S. (Ed.). (2008) Obshchestvenno-geografi cheskie problemy osvoeniya prostranstva i resursov mirovogo okeana [Socio-geographical problems of the World Ocean space and resources development]. Moscow: Aspect Press, 192. (In
Russ.)
Cohen, J. E., Small, Ch., Mellinger, A., Gallup, J., Sachs, J., Vitousek, P. M., Mooney, H. A. (1997). Estimates of Coastal Populations. Science. New Series, 278(5341), 1209–1213. DOI: doi:10.1126/science.278.5341.1209c
Pak, A., Majd, F. (2011). Integrated coastal management plan in free trade zones, a case study. Ocean and Coastal Management, 54(2), 129–136. DOI: doi:0.1016/j.ocecoaman.2010.10.033
Pokshishevskiy, V., Fedorov, G. (1988). Osnovy geografi i naseleniya i rasseleniya v predelakh Mirovogo okeana [Th e fundamentals of population geography and settlement within the World Ocean]. In: Geografi ya okeana: teoriya, praktika, problemy [Geography of the ocean: theory, practice, problems]. Leningrad : Nauka, 148–161. (In Russ.)
Druzhinin, A. G., Lachininskii, S. S., Krasnov, A. I., Sorokin, I. S. (2016). Polyarizatsiya sistemy rasseleniya v primorskoi zone Leningradskoi oblasti v 1989–2015 godakh [Polarization of system moving in the coastal zone of the Leningrad Region in 1989–2015]. Izvestiya vysshikh uchebnykh zavedenii. Severo-Kavkazskii region. Seriya: Estestvennye nauki [Universities’ News. North Caucasus region. Technical Sciences], 3(191), 58–65. (In Russ.)
Lachininskii, S. S., Sorokin, I. S. (2017). Osobennosti transgranichnogo klasteroobrazovaniya v Sankt-Peterburgskom primorskom regione [Th e peculiarities of transboundary cluster formation in the St.-Petersburg coastal region]. In: Materialy mezhdunarodnoy nauchnoi konferentsii v ramkakh VIII Ezhegodnoi nauchnoi assamblei Assotsiatsii rossiiskikh geografovobshchestvovedov “Rossiya i ee regiony v polimasshtabnykh integratsionno-dezintegratsionnykh protsessakh” [Materials of the international scientifi c conference within the framework of the Institute of the VIII Annual Scientifi c Assembly of the Association of Russian Social Geographers Scientists „Russia and its regions in the multiscale integration and disintegration processes”], 132–136. (In Russ.)
Fedorov, G. M., Kuznetsova, T. Yu., Razumovsky, V. M. (2017). Vliyanie blizosti morya na razvitie ekonomiki i rasseleniya Kaliningradskoy oblasti [Th e eff ect of the sea on the economic development and settlement structure in the
Kaliningrad Region]. Izvestiya Russkogo geografi cheskogo obshchestva [Th e Russian Geographical Society Herald], 149(3), 15–31. (In Russ.)
Fedorov, G. M., Mokhailov, A. S., Kuznetsova, T. Yu. (2017). Th e Infl uence of the Sea on the Economic Development and Settlement Structure in the Baltic Sea Region. Th e Baltic region, 9(2), 4–18. DOI: doi:10.5922/2079–8555–2017–2-1.
Palmowski, T. (2004). Novaya Baltiyskaya bipolyarnaya model mezhregionalnogo sotrudnichestva [New Baltic bipolar model of interregional cooperation]. Vestnik Kaliningradskogo gosudarstvennogo universiteta [IKBFU’s Vestnik], 6, 66–75. (In Russ.)
Kivikari, U. (2001). A Growth Triangle as an Application of the Northern Dimension Policy in the Baltic Sea Region. Russian-Europe Centre for Economic Policy. Policy Paper. Retrieved from: http://www.etela-suomi.fi /english/pdf/kivikari (date of access: 01.08.2017).
Makarychev, A., Sergunin, A. (2017). Russia’s role in regional cooperation and the EU Strategy for the Baltic Sea
Region (EUSBSR). Journal of Baltic Studies, 48(4), 465−480. DOI: https://doi.org/10.1080/01629778.2017.1305186 17. Mikhailov, A. S. (2014). Geography of international clusters in the Baltic region. Th e Baltic Region, 1(19), 113–123.
Piskozub, A. (2009). Euroregiony w Europie Bałtyckiej. In: T. Studzieniecki (Ed.) Granice, współpraca i turystyka w Europie Bałtyckiej. Lubieszynek; Gdynia: Academia Europa Nostra, 13–33.
Kisiel-Łowczyc, A. B. (2000). Bałtycka integracja ekonomiczna: stan i perspektywy do 2010. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 286.
Kivikari, U., Antola, E. (2004). Baltic Sea Region — A Dynamic Th ird of Europe. Turku: Turku school of economics and business administration, 35.
Waever, O. (1993). Culture and Identity in the Baltic. In: P. Joenniemi (Ed.) Cooperation in the Baltic Sea. Washington: Taylor and Francis, 23–50.
Maciejewski, W. (Ed.). (2002). Th e Baltic Sea Region — Cultures, Politics, Societies. Uppsala: Th e Baltic University Press, 676.
Pyć, D. (2005). Supraregion Morza Bałtyckiego. In: Z. Brodecki (Ed.) Regiony. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 338–350.
Palmowski, T. (2010). Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego jako kolejny krok ku integracji bałtyckiej. In: S. Ciok & P. Migoń (Eds.) Przekształcenia struktur regionalnych: aspekty społeczne, ekonomiczne i przyrodnicze. Wrocław: Instytut Geografi i i Rozwoju Regionalnego, 361–372.
Kivikari, U. (1996). Ekonomicheskoe prostranstvo Baltiyskogo regiona [Economic space of the Baltic region]. Helsinki:
Otava, 156. (In Russ.)
Kuznetsov, A. (2015). The Baltics in the geography of the largest transnational corporations of Europe. The Baltic Region, 1(23), 25–35.
Liuhto, K. (Ed.). (2016). The Maritime Cluster in the Baltic Sea Region and Beyond. BSR Policy Briefing, 1. Centrum Balticum Foundation, 203.
Liuhto, K. (Ed.). (2017). The economic state of the Baltic Sea region. BSR Policy Briefi ng, 3. Centrum Balticum Foundation, 190.
Scott, J. W. (2002). Baltic Sea Regionalism, EU Geopolitics and Symbolic Geographies of Cooperation. Journal of Baltic Studies, 33(2), 137–155.
Williams, L.-K. (2001). The Baltic Sea Region: Forms and Functions of Regional Co-operation. BaltSeaNet Working Papers, Gdańsk — Berlin. Berlin: Nordeuropa-Institut der Humboldt Universitat, 28.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2019 Федоров Геннадий Михайлович, Кузнецова Татьяна Юрьевна

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.

